Hala Izerska

W czasie, gdy upał leje się z nieba, szukamy miejsc, gdzie można go oszukać. Uciekamy w klimatyzowane pomieszczenia, akweny sztuczne lub mniej sztuczne, ale również, może przede wszystkim, na tzw. łono natury,  gdzie z dala od piekących i zagonionych miast odrywamy się od kanału burzowego codzienności, przesiadając w znacznie bardziej spokojną toń równoległą. Są jeszcze takie miejsca, nie oplecione jeszcze niewidoczną siecią telefonii komórkowej, bez zadyszki samochodowych silników, a jednocześnie wolne od grillowej podpałki – miejsca upragnionego azylu.

Panorama of Hala Izerska

Hala Izerska

Na letni skwar doskonałym panaceum jest prawdziwy biegun zimna w Sudetach – Góry Izerskie. A zwłaszcza dolina górnej Izery, rozciągająca się pomiędzy dwoma grzbietami pasma – Wysokim i Średnim oraz położona w tej dolinie Hala Izerska. Specyficzna lokalizacja powoduje, iż jest to jedno z najzimniejszych miejsc w Polsce, także w lecie. W lipcu 1996 roku zanotowano tu 5 i pół stopnia poniżej Celsjuszowego zera. Ilość dni w roku z temperaturą przekraczającą 15 stopni wynosi niecałe 30, zaś średnia temperatura roczna nie przekracza 5 stopni. Wyjeżdżając z gorących nizin warto się zatem przygotować na szok termiczny. Absolutne rekordy padają jednak zimą – w grudniu 1996 r. zanotowano tu prawie minus 37 stopni i nie był to najniższy wynik, gdyż, jak się szacuje na podstawie wyników z innych stacji, w lutym 1929 roku i zimą z 1939 na 1940 roku temperatura na Hali Izerskiej spadła poniżej -40 stopni Celsjusza ( przykładowo 11 lutego 1929 w Dusznikach Zdrój zanotowano -37 stopni Celsjusza). Dotyczy to również dobowych amplitud temperatur, które przykładowo 14 lutego 2003 roku sięgnęły niemal 28 stopni (kelwinów). Różnice temperatur między niecką górnej Izery a grzbietem niedalekich Karkonoszy (Szrenica)podczas inwersji termicznej potrafią sięgać nawet 25 stopni (kelwinów – dane za: Wyjątkowe zdarzenia przyrodnicze na Dolnym Śląsku i ich skutki [red. P. Migoń], Wrocław 2010)

Giant rocks on the Izera river

Rzeka Izera w okolicy Orla

Aż dziw bierze, że wówczas, w czasie najtęższych mrozów istniała, mimo „rześkości” tutejszego klimatu, na Hali Izerskiej spora osada Wielka Izera. Wioskę założyli w latach wojny trzydziestoletniej (tak, to ta właśnie XVII-wieczna zawierucha, kiedy Polska mogła wyciągnąć rękę po Śląsk, ale nie skorzystała), uchodźcy polityczno-religijni z habsburskich Czech. Z niewielkiego osiedla leśnego pod koniec XIX wieku wyrosła znaczna, bo licząca w szczytowym okresie ok. 400 mieszkańców, miejscowość, która w latach 30-tych XX wieku zaczęła wprawdzie się stopniowo wyludniać, jednak do II wojny światowej dotrwała.


Dawna osada Wielka Izera

Zwycięski marsz Armii Czerwonej oraz strategiczne znaczenie granicy między dwoma zaprzyjaźnionymi demokracjami ludowymi Polską i Czechosłowacją spowodowały ostateczny upadek nietypowej osady. Dzisiaj wśród rozległych górskich traw znajdziemy jedynie kamienne podmurówki minionych domostw oraz zachowany budynek dawnej szkoły, w którym mieści się „Chatka Górzystów” zapraszająca wędrowców m.in. na pyszne naleśniki z jagodami. We wnętrzu zgromadzono archiwalne zdjęcia zabudowań Wielkiej Izery.

Hala Izerska with Chatka Gorzystow

Widok w stronę Chatki Górzystów

Hala Izerska to jednak przede wszystkim wspaniała przyroda – rozległe łany traw, zwieńczone kopczykami skał okalające grzbiety Gór Izerskich, hen na wschodzie zakończone wieżyczkami Karkonoszy, przeciskająca się przez potężne głazy graniczna Izera i jej źródliskowe cieki sączące się między kępami roślin. A roślinność jest również interesująca – dno doliny Izery zajmują torfowiska, zbliżone charakterem do tych występujących na terenach subarktycznych. Porasta je charakterystyczna biała wełnianka, turzyce, płaty bażyn oraz kępy kosodrzewiny występującej na wysokości zaledwie 820-850 m n.p.m. Ciekawostką są mięsożerne rosiczki.

One of brooks near Hala Izerska

Jeden z potoków na Hali Izerskiej

Hala Izerska położona jest z dala od tzw. cywilizacji, około 8 kilometrów od najbliższych parkingów po polskiej stronie (Świeradów-Zdrój / Jakuszyce), dlatego też najlepszym środkiem transportu pozostaje tu rower, zwłaszcza że dukty Gór Izerskich są wyrównane, płaskie i niekiedy proste jak pas startowy (tzw. „samolot” przy drodze z Jakuszyc). Interesujące jest dojście od strony Jakuszyc szlakiem czerwonym (choć pierwszy odcinek ok. 4,5 km dość monotonny), który prowadzi przez dawną osadę szklarzy Orle z kamiennym budynkiem schroniska i następnie poprzez torfowiska wzdłuż Izery. Pozostałe szlaki wiodą na Izerskie Rozdroże i Stóg Izerski (żółty) oraz do Szklarskiej Poręby i Świeradowa-Zdroju (niebieski).

Orle in Gory Izerskie

Osada Orle

Najdete nás na mapy.cz
 

PROPOZYCJE WYCIECZEK

Z JAKUSZYC

ZE STOGU IZERSKIEGO (ŚWIERADOWA)

 
DODATKOWA GALERIA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *